Đầy bụng xảy ra khi có quá nhiều không khí (khí) trong ruột. Một mặt, không khí đi vào dạ dày cùng với thức ăn và đồ uống (ví dụ như qua đồ uống có ga hoặc qua thức ăn giữ lại không khí: ví dụ bánh mì, kem, v.v.), nhưng cũng thông qua việc nuốt không khí nhiều hơn trong khi ăn, ví dụ khi ăn quá vội. Lượng khí trong ruột do sự phân hủy của các thành phần thức ăn cũng phụ thuộc vào hệ vi sinh vật đường ruột của chúng ta, còn được gọi là hệ vi khuẩn đường ruột. Hệ vi sinh vật là riêng biệt ở mỗi người, giống như dấu vân tay của ta. Nếu chúng ta có nhiều vi khuẩn sinh khí trong ruột, dạ dày của chúng ta thường bị đầy hơi.

Làm thế nào để không khí thoát ra khỏi dạ dày?

Các chất khí trong đường tiêu hóa được hấp thụ một phần qua niêm mạc ruột giống như các thành phần thức ăn. Chúng đi vào máu và được thải ra qua phổi mà không gây mùi. Một số hơi cũng sẽ được thoát ra ngoài qua hậu môn. Quá trình này là bình thường và quan trọng nhưng thường gây bất tiện tại nơi công cộng.

Đầy hơi có phải một loại bệnh?

Đầy hơi tự nó không phải là một bệnh. Tuy nhiên, nếu đầy hơi đi kèm với các vấn đề tiêu hóa khác như chướng bụng, đau bụng hoặc đánh hơi nhiều trong một thời gian dài, thì có thể cân nhắc xem xét một số bệnh. ví dụ như bệnh liên quan đến mật hoặc tuyến tụy, hoặc rối loạn chức năng.

Nguyên nhân của đầy hơi

Làm thế nào mà không khí có thể lọt vào dạ dày? Trong trường hợp đầy hơi ngắn hạn, chế độ ăn uống hoặc lối sống thường là nguyên nhân. Khi một số loại thực phẩm được tiêu hóa, sự hình thành khí tăng lên. Theo quy luật chung, tỷ lệ chất xơ và carbohydrate khó tiêu hóa càng cao thì sự hình thành khí trong đường tiêu hóa càng lớn. Các loại thực phẩm như vậy bao gồm các loại đậu như đậu Hà Lan, đậu và đậu lăng. Ngoài ra còn có bắp cải, hành tây và các sản phẩm ngũ cốc nguyên hạt. Tương tự như vậy, các chất thay thế đường như xylitol hoặc sorbitol thường được sử dụng làm chất phụ gia trong nhiều loại thực phẩm cũng có thể gây đầy hơi nếu dùng liều lượng cao. Đồ uống có ga, hay ăn quá nhanh cũng có thể gây đầy hơi.

Đường tiêu hóa trên – điểm khởi đầu

Nếu tình trạng đầy hơi xảy ra thường xuyên sau khi ăn, người ta nhanh chóng nghi ngờ tình trạng cơ thể đang không hấp thụ một số loại thực phẩm. Theo các nghiên cứu và báo các các chuyên gia, tác nhân gây ra sự gia tăng hình thành khí trong đường tiêu hóa có thể là do không dung nạp lactose hoặc fructose, hoặc không dung nạp gluten (bệnh sprue hoặc celiac).

Chứng nuốt hơi (aerophagia) cũng là một nguyên nhân có thể gây đầy hơi và đầy hơi. Các yếu tố kích thích ăn uống quá vội thường là căng thẳng, thói quen ăn uống sai lầm, thường xuyên nhai kẹo cao su hoặc không khí trong thức ăn.

Hệ vi khuẩn đường ruột khỏe mạnh là điều cần thiết

Các tác nhân gây hại cũng có thể nằm ngay trong hệ tiêu hóa của chúng ta. Ruột chứa nhiều loại vi khuẩn và vi sinh vật khác nhau. Toàn bộ chúng tạo thành hệ vi khuẩn đường ruột. Nếu hệ vi khuẩn đường ruột bị rối loạn, ví dụ sau khi dùng kháng sinh, do các bệnh đường ruột (viêm loét đại tràng, bệnh crohn) hoặc do không dung nạp thức ăn (nhạy cảm với gluten, không dung nạp fructose / lactose), thì đầy hơi là một triệu chứng điển hình. Không chỉ vậy, nếu có các loại vi khuẩn trong ruột non, hoặc đơn giản là quá nhiều vi khuẩn (vi khuẩn phát triển quá mức trong ruột non, SIBO), thì sự hấp thụ chất béo và carbohydrate có thể bị rối loạn và sản xuất thêm các khí.

Đôi khi các bệnh về hệ tiêu hóa thực sự là nguyên nhân gây ra các vấn đề trên. Nếu tuyến tụy bị ảnh hưởng, cơ thể có thể không sản xuất đủ các enzym tiêu hóa, điều này có thể dẫn đến các bệnh liên quan. Những người bị thiếu một phần ruột non (hội chứng ruột ngắn) cũng thường bị đầy hơi. Ngoài ra, nhiễm trùng hệ tiêu hóa có thể là nguyên nhân gây bệnh.

Các triệu chứng và chẩn đoán đầy hơi

Trong trường hợp triệu chứng kéo dài và nghiêm trọng cần khám các bác sĩ chuyên khoa. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp khó xác định được nguyên nhân bệnh lý của  đầy hơi. Nếu không có nguyên nhân rõ ràng, khả năng cao là do các vấn đề về chức năng tiêu hóa. Chúng không nguy hiểm, nhưng gây khó chịu hoặc thậm chí rất đau. Loại và mức độ nghiêm trọng khác nhau tuỳ bệnh nhân, nhưng các triệu chứng điển hình là chướng bụng, căng tức, đánh hơi, chướng bụng, co thắt, tiêu chảy, táo bón, chán ăn và bồn chồn.

Nguyên nhân của các rối loạn chức năng tiêu hóa vẫn chưa được làm rõ. Một mặt có thể là do rối loạn vận động trong đường tiêu hóa, được gọi là rối loạn nhu động, mặt khác có thể là sự tăng nhạy cảm của hệ tiêu hóa với các kích thích cơ học hay hóa học.

Trị liệu: Làm gì khi bị đầy hơi?

Một khi nguyên nhân của chứng đầy hơi khó chịu đã được làm rõ có thể bắt đầu điều trị. Nếu có bệnh thực thể cần điều trị đúng chuyên môn. Nếu lý do là do cơ thể không thể hấp thu thực phẩm, bạn sẽ cần phải tránh một số loại thực phẩm nhất định hoặc chỉ tiêu thụ lượng nhỏ theo khuyến cáo của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.

Không nên nhìn nhận đánh hơi chức năng tách biệt với các hoạt động còn lại của cơ thể. Chế độ ăn uống và tiêu hóa đóng một vai trò thiết yếu trong sự phát triển của khí thừa. Bên cạnh đó, các yếu tố khác như căng thẳng hoặc các vấn đề tâm lý cũng cần được cân nhắc để tìm ra được giải pháp điều trị phù hợp.

Một trong những nền tảng là điều trị bằng thuốc, nhất là các thuốc có nguồn gốc từ thiên nhiên. Nhiều loại cây thuốc khác nhau như Bạc hà, hồi, Thì là Ai cập hoặc carum có thể giúp giảm đau. Các thành phần của nó thích hợp cho việc trị liệu vì chúng có tác dụng chống đầy hơi và chống co thắt. Tuy nhiên, nếu dùng thông thường dưới dạng trà thì không đủ vì vì hàm lượng hoạt chất quá thấp.

Trong trường hợp triệu chứng dai dẳng hoặc tái phát, Dipermin kết hợp liều cao các hoạt chất từ tinh dầu Bạc hà Âu và tinh dầu hạt TThì là Ai cập, có thể giúp chống đầy hơi, chướng bụng, đau và chuột rút. Sử dụng các loại tinh dầu với liều lượng 2 viên/lần; 2 lần trong 24 giờ tương ứng với lượng hoạt chất có trong 73 ly trà (11 lít).

Hỗ trợ hệ vi khuẩn đường ruột

Nếu không thể xác định rõ nguyên nhân bệnh thì điều trị triệu chứng là giải pháp cần thiết. Thành phần vi khuẩn của hệ thực vật đường ruột thường bị xáo trộn, vì vậy liệu pháp điều trị cũng có thể bắt đầu từ đây. Điều chỉnh hệ vi khuẩn đường ruột, ví dụ sử dụng các sản phẩm sữa chua có chứa vi khuẩn sống (bất kỳ loại sữa chua tự nhiên chưa được khử trùng nào) có thể coi là giải pháp đầu tiên.

Tinh dầu cũng có ảnh hưởng đến sự phát triển của các vi khuẩn khác nhau. Tinh dầu hạt Thì là Ai cập cho thấy hoạt tính ức chế chọn lọc sự phát triển của các loài vi khuẩn. Trong một nghiên cứu, tinh dầu hạt Thì là Ai cập ức chế sự phát triển của vi khuẩn cũng như nấm có khả năng gây hại (ví dụ: Bacteroides fragilis, Candida albicans, Clostridium spp.), nhưng không ảnh hưởng đến các vi khuẩn có lợi được nghiên cứu (ví dụ: Lactobacilli, Bifidobacteria, E. coli).

Nếu tình trạng đầy hơi xảy ra thường xuyên sau khi ăn, tình trạng không hấp thu một số loại thực phẩm có thể là một lí do khác, ví dụ như không dung nạp lactose hoặc fructose (không dung nạp sữa hoặc fructose) hoặc không dung nạp gluten (bệnh sprue hoặc celiac).

Chứng nuốt hơi (aerophagia) cũng là một nguyên nhân có thể gây đầy bụng và đầy hơi. Các yếu tố kích thích ăn uống quá vội vàng là do căng thẳng, thói quen ăn uống sai lầm, thường xuyên nhai kẹo cao su hoặc không khí trong thức ăn.

Ngăn ngừa đầy hơi – Làm thế nào để phòng tránh?

Trong trường hợp đầy hơi cơ năng, cách phòng ngừa đơn giản nhất là hãy dành thời gian nhiều hơn trong khi ăn. Cần ăn bình tĩnh và nhai kỹ, hạn chế đồ uống có ga, tránh thức ăn nhiều nước và tránh căng thẳng.

Vận động thường xuyên giúp thúc đẩy tiêu hóa

Nên tập thể dục thường xuyên để tiêu hóa ít bị xáo trộn nhất có thể, vì tập thể dục cũng giúp quá trình tiêu hóa diễn ra và kích thích tiêu hóa thức ăn. Đi bộ hoặc vận động nhẹ sau khi ăn không chỉ tốt cho đường ruột mà còn giúp lưu thông khí, tăng cường lưu thông máu và giúp thư giãn tránh mệt mỏi.